فارسی • DeutschPortuguêsItaliano FrançaisEspañol繁體中文 English

صداهاى از نایروبی، ترقی کسب وکار در شهر تضاد های بزرگ

1

این متن به زبان های دیگر نیز موجود است: انگلیسی, چینی سنتی, پرتغالی برزیلی,

اين متن اولين مقاله از يك مجموعه كوتاه است كه بازديد اين شهر بزرگ را از مركز روشنایی محلى شركت فيليپس در نايروبى- كنيا پوشش مى دهد. اين طرح بخشى از برنامه رودشو در آفریقا است.

هر شهری صدای خودش را دارد، خيلى ها پر سر و صدا و شلوغ هستند در حالی که برخی دیگر در آن چه انجام مى دهند آهسته تر عمل می کنند. مدتى پيش از من دعوت شده بود تا از نايروبى ديدن كنم – يكى از آن شهر هاى رنگارنگ و پر سر و صدا- و سرى به پروژه مركز روشنایی محلى شركت فيليپس بزنم. دريافت من اين بود كه اين شهر سرشار از صداهاى متضاد و هيجان انگيز است.

2زمانى که به قطب شرقی آفریقا با جمعيتى در حدود  ٣ میلیون نفر رسیدم متوجه شدم که در حال ورود به شهرى متفاوت و پر تکاپو هستم. این احساس زمانی در من ایجاد شد که از راهروهای فرودگاه بین المللی “جومو کنیاتا” عبور می کردم، جایی که مردمانی از سراسر دنیا با لباس های رنگارنگ را مى توانيد در آن ببينيد؛ در آن جا عبادتگاه هایی برای ادیان مختلف وجود دارد و پروازهایی از آسیا گرفته تا خاورمیانه و اروپا در آن به زمین می نشینند. مدتى بعد در راه هتل ، با عبور از کنار بیلبوردهایی که آخرین محصولات شرکت های چند ملیتی را تبلیغ می کردند، اين احساس بیشتر در من تقويت شد.

در طی روزهای بعد ما اکثر وقت خود را صرف گشت وگذار در محله های نایروبی کردیم. اولین جایی که به آن سر زدیم مرکز تجاری شهر بود که به عنوان قلب تپنده ی شهر، مکانی برای دفاتر شرکت های بین المللی، وزارت خانه های دولتی به علاوه  یک سری از آسمانخراش های قدیمی (که اکثراً بعد از استقلال کنیا در سال  ١٩٦٣ بنا شده اند)، ساختمان های تجاری مدرن با نمای شیشه ای، ساختمان های به يادگار مانده از دوره استعمار  و تعداد زیادی فروشگاه است. کاملاً مشخص بود که این قسمت از شهر تماماً تجاری، تفریحی و البته پر ترافیک است.

در حالى كه از مركز شهر عبور مى كرديم بسيارى از مردم محلى به ما نزدیک می شدند تا دلیل آمدن ما به نایروبی را بپرسند. اندكى بعد خود را در دالان باریک یک ساختمان پيچ در پيچ دهه ی ٧٠ یافتم. در اين جا با ديدن اين همه فعاليت گوناگون اقتصادى كه بسيار بيشتر از آن چيزى است كه در فروشگاه ها و خيابان هاى تجارى در انگلستان ديده مى شود شگفت زده شدم. این فضای سرپوشیده بیشتر به تعمیمی از خود شهر می ماند تا به یک ساختمان منفرد چرا که در آن از دفاتر کوچک و کافی نت ها گرفته تا آرایشگاه و دفاتر گردشگری پیدا می شد. تنها تفاوتی که بین شهر و این ساختمان وجود داشت گیت های امنیتی بود که در آن ها از رهگذران خواسته می شد تا در هنگام ورود به ساختمان اشیای فلزی همراه خود را نشان دهند.

در هر حال مرکز شهر نایروبی، بازتابی از تمامیت شهر ارائه نمى دهد. هر چه از مرکز پر تب و تاب نایروبی فاصله بگیریم در می یابیم که این شهر توسط مجموعه ای از طرح هاى توسعه قدیمی یا جديد احاطه شده است که همگی نشانگر نوع بافت اجتماعی شهر و عوامل هدایت کننده ی رشد و ترقی آن هستند. همان طور که ما از مرکزِ شهر پر ترافیک به سمت مناطق غنی شهر مانند پارکلندز، آپر هیل و وستلند در حرکت بودیم ، متوجه شدم که ساخت و سازهای با تراکم بالا یا طرح های بزرگراهی در همه جا به چشم می خورند. فیلیپ ، راهنمای ما در حالی که ما به قصد دیدن یکی از محله های فقیرنشین معروف آفریقا حرکت می کردیم گفت: “نایروبی در دست ساخت است”.

نایروبی در حال شکوفایی اقتصادی است. این شهر از نظر رده بندی تجارت در ميان بهترین های قاره ی آفریقا قرار دارد و مبدا اصلی ورود به شرق آفریقاست؛ نایروبی به نحو رو به رشدی در حال تبدیل شدن به قطب ترابریِ منطقه ای است كه حتى از اروپای غربى نيز گسترده تر است. شرکت های بین المللی، آژانس های دولتی بین المللی نظیر برنامه اسکان و محیط زیست سازمان ملل متحد و سازمان های غیر دولتی بزرگ همگی در شهر های کنیا دفاتر مرکزی تاسیس کرده اند. سرمایه گذاری مستقیم خارجی از طرف شرکت های بزرگ چند ملیتی سبب جذب مهاجران از سرتاسر این منطقه شده است، در عین حال این  مسأله باعث گسترش معضلات اجتماعی شده است که به صورت آشکاری این شهر را با خود درگیر می کنند.

4

در حالی که ما از جلوی چند مرکز خرید،اماکن عمومی با طرح منظر زیبا و مجتمعی با دروازه های لوکس عبور می کردیم فیلیپ اشاره کرد که “این مشکل کنیاست”. کمی بعد ما به “کیبرا” یکی از بزرگترین محلات زاغه نشین آفریقا رسیدیم. این تضادهاى آشکار بیانگر رقابتی بودن ارزش زمین در نایروبی هستند و با این روند رو به رشد اقتصادی و افزایش قیمت زمین، مشخص نیست که چه کسی به حقوق، ظرفیت ها و فرصت های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شهر دسترسى دارد.

در پایان اقامتم متوجه شدم که لحن صدای نایروبی، لحن تضادهاست. در عین حال که صدای امید، گرمی و جاه طلبی وجود دارد، صدای استیصال و عدم قطعیت نیز در آن به گوش می رسد. زمانى که در یکی از رستوران های معمول کنار جاده در کنیا مشغول نوشیدن یک نوشیدنی محلی بودم حرف های اطرافیانم را می شنیدم که می گفتند: “اوضاع تجارت و کسب وکار خوب است” و حقیقتاً که این گونه هم هست. به هر جهت در شهری چون نایروبی “اوضاع تجارت و کسب وکار خوب است” حقیقتی است که همه مشتاق آن هستند ولی واقعيت اين است كه همه به آن دست پیدا نمی کنند.

در متن بعدی به این موضوع پرداخته می شود که چگونه شرکت فیلیپس  به ساکنان محله زاغه نشین ماتهر برای توسعه  شرایط معیشت از طریق چراغ های ال ای دی پایدار و دوستدار محیط زیست یاری رسانده است.

 الخاندرو اچوریا سردبیر اسپانیایی این شهر بزرگ است. 

تصاویر از   الخاندرو اچوریا و@tompayne